Od 2026 r. obowiązują nowe zasady wydawania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Zmiany porządkują procedury, zwiększają rolę szkoły i efektywność procesów decyzyjnych zespołów orzekających poradni psychologiczno – pedagogicznych. Dla rodziców oznacza to przede wszystkim konieczność przygotowania kompletu dokumentów oraz spełnienia wymogów formalnych przy składaniu wniosku.
Najważniejsze zmiany – porównanie
| Jak było wcześniej | Jak jest teraz |
| Wniosek podpisywał jeden rodzic | Wniosek podpisują oboje rodzice; brak podpisu wymaga złożenia oświadczenia wyjaśniającego brak podpisu drugiego rodzica. |
| Opinia szkoły nie zawsze była wymagana | Przedszkola, szkoły i inne placówki będą zobowiązane do przygotowania informacji o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia |
| Do wniosku dołączało się zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dziecka wydane przez lekarza | Wymagane zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza specjalistę właściwego dla danej niepełnosprawności. |
| Poradnia nie przekazywała orzeczeń do przedszkola/szkoły to rodzic decydował o dostarczeniu dokumentu do instytucji. | Orzeczenia będą przekazywane bezpośrednio do przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczęszcza dziecko lub uczeń. Rodzice będą musieli na to wyrazić zgodę. Brak zgody jest równoznaczne z pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. |
| Wnioski głównie papierowe | Możliwość składania wniosków elektronicznych |
Dokumentacja – co przygotować?
Do wniosku należy dołączyć dokumentację dotyczącą dziecka. Powinna ona obejmować:
- opinie psychologiczne, pedagogiczne i logopedyczne,
- dokumentację medyczną (jeśli dziecko pozostaje pod opieką lekarza),
- informacje ze szkoły (obowiązkowe),
- dokumenty z terapii (np. SI, TUS, logopedia),
- dokumenty z prywatnych poradni i placówek.
Dokumentacja powinna być możliwie pełna i dostosowana do trudności dziecka.
Co oznaczają „wyniki badań”?
Są to m.in.:
- wyniki badań psychologicznych (np. funkcje poznawcze, poziom rozwoju),
- wyniki badań pedagogicznych (czytanie, pisanie, matematyka),
- badania logopedyczne,
- dokumentacja z terapii,
- diagnozy wykonane również w prywatnych placówkach.
Zespół orzekający poradni będzie decydował o potrzebie kształcenia specjalnego na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku oraz wyników diagnozy przeprowadzonej w poradni. Dokumentacja medyczna będzie miała charakter pomocniczy.
Zaświadczenie lekarskie
Zaświadczenie powinno być wystawione przez lekarza specjalistę odpowiedniego do rodzaju trudności dziecka, np.:
- psychiatra dzieci i młodzieży lub psychiatra – w przypadku autyzmu, zespołu Aspergera lub trudności emocjonalnych,
- neurolog dziecięcy, ortopeda/ traumatolog narządu ruchu lub rehabilitacji medycznej– przy niepełnosprawności ruchowej, w tym afazji
- okulista – przy problemach ze wzrokiem,
- laryngolog / audiolog/ foniatra/ otolaryngolog – przy problemach ze słuchem.
W przypadku niepełnosprawności intelektualnej poradnia może przeprowadzić diagnozę samodzielnie i zaświadczenie lekarskie nie jest wymagane.
Podpisy rodziców – bardzo ważne
Wniosek powinien być podpisany przez oboje rodziców. Jeżeli wniosek podpisuje tylko jeden rodzic, należy dołączyć oświadczenie lub dokument wyjaśniający brak podpisu drugiego rodzica (np. wyrok sądu, akt zgonu). Brak tych dokumentów może uniemożliwić rozpatrzenie wniosku.
Uzupełnianie dokumentów
Jeżeli dokumenty są niekompletne, poradnia może poprosić o ich uzupełnienie. Rodzice mogą wcześniej pobrać formularze ze strony poradni i przynieść je już wypełnione, co może przyspieszyć proces diagnostyczny.
Link do dokumentów: https://pppkozienice.pl/pliki-do-pobrania/
Schemat – krok po kroku (orzeczenie)
- Zauważenie trudności dziecka (rodzic / szkoła)
2. Kontakt z poradnią
3. Zebranie dokumentacji
4. Informacja ze szkoły (obowiązkowa)
6. Uzupełnienie dokumentów (jeżeli zachodzi taka potrzeba).
7. Diagnoza w poradni
Złożenie wniosku (podpisy obojga rodziców)
8. Posiedzenie zespołu
9. Wydanie orzeczenia
10. Przekazanie do szkoły i wsparcie
Najważniejsze do zapamiętania
- potrzebne są podpisy obojga rodziców lub wyjaśnienie ich braku
- szkoła musi przygotować informację o funkcjonowaniu ucznia
- dokumentacja powinna być możliwie pełna (także z prywatnych źródeł)
- zaświadczenie lekarskie musi być od właściwego specjalisty (jeśli wymagane)
- brak dokumentów może wstrzymać procedurę